Vraag en antwoord

Algemeen

Wat is het verschil tussen het Vinkje met de groene en blauwe cirkel?

Het Vinkje met de groene cirkel (gezondere keuze) staat op producten uit de Schijf van Vijf met minder verzadigd vet, suiker of zout. Deze producten met belangrijke voedingsstoffen zijn de basis voor je dagelijkse voeding. Daarnaast zijn er producten die niet tot de basisvoeding behoren (voorbeelden: snacks, dranken en sauzen), maar wel minder verzadigd vet, suiker of zout bevatten dan vergelijkbare producten. Deze zijn herkenbaar aan het Vinkje met de blauwe cirkel (bewuste keuze). Beide Vinkjes helpen je eenvoudig op weg om gezonder te kiezen Ė en uiteindelijk te eten.

Wat is de Schijf van Vijf?

De Schijf van Vijf is een hulpmiddel dat in ťťn oogopslag laat zien hoe je gezond kunt eten. De vijf vakken (groenten en fruit; brood, pasta en peulvruchten; zuivel, vlees, vis, ei en vleesvervangers; vetten en olie; water) maken duidelijk met wat voor soort producten je een gezonde voeding kunt samenstellen. Daarnaast geeft de Schijf van Vijf aanbevelingen: eet gevarieerd, eet niet te veel en beweeg, gebruik minder verzadigd vet, eet veel groente, fruit en brood en ga veilig met voedsel om.

Wat zijn productgroepen?

Productgroepen zijn groepen van vergelijkbare producten. Deze zijn vastgesteld door rekening te houden met eetmoment en samenstelling. Voorbeelden zijn de productgroepen zuivelproducten, groenten en fruit en snacks. Je kunt de productgroepen en bijbehorende criteria vinden op de website onder het onderdeel: productgroepen en producten.

Hoe komt het dat er ook goede producten zijn zonder het Vinkje?

Het Vinkje is niet verplicht. Er zijn dus bedrijven die geen onderdeel uitmaken van Stichting Ik Kies Bewust, maar wel producten leveren die aan de criteria voldoen. Dat betekent dat een product met het Vinkje niet de enige verantwoorde keuze is. Het voordeel van Vinkje-producten is dat deze direct herkenbaar zijn tussen het grote aanbod in het winkelschap. Alle producten met het Vinkje zijn in ieder geval getoetst aan de hand van criteria voor zout, suiker en verzadigde vetten. Het behoort tot ongeveer de beste twintig procent van alle producten op de markt.

Zijn alle producten met het Vinkje gezond?

Het zijn de gezondere producten binnen een productgroep. Dus als je bijvoorbeeld een snack wilt eten, helpt het Vinkje je een snack te kiezen met minder verzadigde vetten, suiker of zout. Aan het Vinkje met de blauwe cirkel kun je zien dat zoín product geen deel uitmaakt van de Schijf van Vijf en dus een minder belangrijke rol in een gezond voedingspatroon speelt. Het is dus niet zo dat je deze producten onbeperkt kunt eten.

Tellen de calorieŽn ook mee voor het Vinkje?

Ja, want het is belangrijk om minder calorieŽn te eten. Zo ga je overgewicht tegen. Vinkje-producten zoals snacks en dranken mogen daarom niet te veel energie bevatten. Snacks mogen bijvoorbeeld niet meer dan 110 kcal per portie bevatten. Je kunt de energierichtlijnen nalezen in de productcriteria.

Wat is de rol van het Voedingscentrum bij het Vinkje?

Het Voedingscentrum ondersteunt het Vinkje en is vertegenwoordigd in de Wetenschappelijke Commissie en de Communicatiecommissie. De criteria van het Vinkje en de criteria die het Voedingscentrum gebruikt voor de voorlichting, zijn op elkaar afgestemd.

De criteria

Wie toetst een product aan de criteria?

Een onafhankelijke toetsingsinstantie (SGS) controleert of de procedures voor het toewijzen van het Vinkje in orde zijn. Daarnaast toetst deze organisatie of producten aan de criteria voldoen.

Worden de criteria ook wel eens aangepast?

Ja, regelmatig kijkt de Wetenschappelijke Commissie of de criteria aansluiten bij de laatste voedingsinzichten. Indien de eisen niet meer voldoen, scherpt de commissie deze aan. Als producten na aanpassing buiten de boot vallen, krijgt de producent de kans om het product aan te passen. Zo stimuleert het Vinkje dat de sector producten steeds gezonder maakt. De criteria van het Vinkje zijn overigens gelijk aan de criteria die het Voedingscentrum gebruikt voor zijn voorlichting.

Wie heeft de criteria opgesteld?

Een onafhankelijke Wetenschappelijke Commissie onder leiding van Prof. Seidell is verantwoordelijk voor de criteria. Deze commissie, waarin ook het Voedingscentrum is vertegenwoordigd, heeft de criteria gebaseerd op (inter)nationale voedingsadviezen. De criteria van het Vinkje zijn gelijk aan de criteria die het Voedingscentrum gebruikt voor hun voorlichting.

Snacks

Hoe kan een snack het Vinkje krijgen? Zoín product is toch helemaal niet gezond?

We willen niemand  verbieden om te snacken. Wel kun je met het Vinkje op eenvoudige wijze verantwoorder snacken. Daaraan is behoefte,  blijkt uit onderzoek. De consument die wil snacken kan letten op het Vinkje met de blauwe cirkel. Een snack met het Vinkje bevat minder dan 110 kilocalorieŽn en minder of weinig verzadigd vet, suiker en zout. Om te laten zien dat snacks niet tot de Schijf van Vijf behoren en dus geen belangrijke rol in een gezond voedingspatroon spelen, kunnen ze alleen het Vinkje met de blauwe cirkel krijgen.

Zijn producten zonder het logo ongezond?

Nee, niet per se. Producten met het Vinkje zijn getoetst aan de hand van voedingscriteria, die onafhankelijk en zorgvuldig zijn opgesteld. Of andere producten zonder het Vinkje net zo gezond zijn, hangt af van de samenstelling van het product. Sommige gezondere producten dragen geen Vinkje, omdat de producent zich (nog) niet heeft aangesloten bij de stichting.  De stichting streeft een zo groot mogelijk aantal deelnemers na.

Waarom hebben sommige groenten in blik geen Vinkje en sommige ijsjes wel?

Dat komt omdat producten worden beoordeeld binnen hun productgroep. Groenten in blik bevatten soms (nog) te veel zout en/of suiker en voldoen dan niet aan de criteria van de productgroep Ďbewerkte groenten en fruití. Binnen de groep snacks bevatten sommige ijsjes zo weinig energie en suiker dat ze de betere keuze zijn, vergeleken met andere snacks. Aan het Vinkje met de blauwe cirkel kun je zien dat een ijsje niet tot de Schijf van Vijf behoort en dus geen belangrijke rol in een gezond voedingspatroon speelt.

Richtlijnen

Mag je onbeperkt producten met het Vinkje eten of drinken?

Nee, wij adviseren om gevarieerd en niet te veel te eten. Dagelijks minimaal twee stuks fruit en 200 gram groenten, ongeveer vier tot vijf aardappels of opscheplepels (volkoren)rijst en ongeveer drie glazen magere zuivel zijn allemaal onderdeel van een gevarieerde en gezonde voeding. Ook voor basisvoedingsmiddelen uit de Schijf van Vijf geldt dat je deze niet onbeperkt moet eten.

Staat het Vinkje ook op huismerkproducten?

Ja. Alle deelnemers aan het initiatief mogen het Vinkje gebruiken. De stichting maakt daarbij geen onderscheid tussen merken. Het gaat namelijk om de gezondere keuze binnen de verschillende categorieŽn. Supermarkten mogen het Vinkje gebruiken op hun huismerken als die voldoen aan de criteria. Je kunt de productlijst binnenkort op deze website vinden bij het onderdeel Productgroepen en producten.

Smaak

Dankzij het Vinkje wordt uit heel wat producten suiker gehaald en vervangen door zoetstoffen. Is dat niet ongezond?

Zoetstoffen zijn uitgebreid getest door de Europese Unie. Ze hebben een goedgekeurd E-nummer. Dat betekent dat ze op korte en lange termijn onschadelijk zijn voor de gezondheid, als ze in normale hoeveelheden geconsumeerd worden.

Heeft het Vinkje ook invloed op de smaak?

Ook een gezondere keuze moet natuurlijk lekker zijn! Sommige producten (bijvoorbeeld groenten en olijfolie) hebben van nature een gezonde samenstelling, waarmee ze vanzelf een betere keuze zijn. Andere producten (bijvoorbeeld frisdranken met minder suiker en 30+-kaas) zijn aangepast, waarmee ze een betere keuze zijn geworden. Een product smaakt anders als er zout of suiker uit is gehaald, maar fabrikanten doen er vanzelfsprekend alles aan om de smaak op peil te houden, bijvoorbeeld door het gebruik van meer kruiden.

Het Vinkje

Is het Vinkje alleen in Nederland te vinden?

Nee, het logo is erop gericht internationaal te kunnen worden gebruikt. Inmiddels wordt het in onder meer TsjechiŽ en Polen ook gebruikt.

Kijkt de stichting of het gedrag verandert?

Onder begeleiding van Prof. Seidell, voorzitter van de Wetenschappelijke Commissie, is een onderzoek opgezet om de effectiviteit van het Vinkje te evalueren. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door de Vrije Universiteit van Amsterdam.

Er zijn nu Klavertjes, Ik Kies Bewust-logoís en nieuwe Vinkjes in omloop. Waarom is dat en wat is het verschil?

Het Vinkje is een samenvoeging van het Keuze Klavertje van Albert Heijn en het Ik Kies Bewust-logo. Tussen 2011 en 2013 zullen de oude logoís van de verpakkingen verdwijnen. In deze overgangsfase zijn zowel de oude logoís als het nieuwe Vinkje in omloop.  Dit lijkt verwarrend, maar de strekking van al deze logoís is gelijk. Producten met een logo bevatten minder verzadigd vet, zout of suiker en soms meer vezel dan vergelijkbare producten. Het Vinkje staat dus voor de betere keuze binnen een productgroep.

Waarom is het V-tje in beide Vinkjes blauw?

Het Vinkje maakt onderdeel uit van een internationaal initiatief. Ook in onder meer Polen en TsjechiŽ vind je een voedselkeuzelogo zoals het Vinkje.  In ieder land dat een eigen Vinkje gebruikt, wordt het logo geregistreerd als handelskenmerk. Twee elementen zijn in de logoís van alle deelnemende landen gelijk: het V-tje en de zon. De basiskleur, blauw, is daarin vastgelegd.

Ons systeem wijkt ietwat af van de rest. In tegenstelling tot andere logolanden gebruiken wij hier twee verschijningsvormen: het Vinkje met de groene en blauwe cirkel. Dit doen we om het verschil in gezondere keuzes tussen Schijf van Vijf-producten (groen) en niet-Schijf van Vijf-producten (blauw) beter aan te duiden. Om ťn onderscheid te maken ťn aan de internationale richtlijnen te voldoen, hebben we gekozen voor kleurverschil in de cirkel.